Buradasınız : Faydalı Bilgiler

Çivitağacı (indigo)

Çivitağacı (indigo) - Baklagiller familyasından; 1,5 metre kadar boyunda, bodur ağaç veya ağaçcıktır. Afrika, Asya, Amerika ve Avusturalya'da yetişir. Çiçekleri pembe ve beyazdır.

Baklagiller familyasından; 1,5 metre kadar boyunda, bodur ağaç veya ağaçcıktır. Afrika, Asya, Amerika ve Avusturalya'da yetişir. Çiçekleri pembe ve beyazdır.

Baklagiller (Fabaceae) familyasının Indigofera cinsinden çeşitli ağacımsı çalı türlerinin ortak adı. Çivit bitkisi olarak da bilinir. Fakat Brassicaceae (Turpgiller) familyasından (Isatis tinctoria) Çivitotu ile araştırılmamalıdır. Çivit ağacı (Indigofera hirsuta) daha çok sıcak iklimlerde yetişir. (Avustralya, Afrika, Madagaskar ve Güney Asya).

Genellikle Yalancı akasya gibi küçük yaprakçıklara ayrılmış bileşik yaprakları ve salkımlar oluşturan kırmızı çiçekleri vardır. Meyveleri ise tohumları arasında ince bölmeleri olan bir kılıf biçimindedir.

İndigofera tinctoria, Indigofera suffruticosa, Indigofera sumatrana, digofera arrecata, Indigofera hirsuta, Indigofera kirilowii, Indigofera heterantha, Indigofera australis, Indigofera amblyantha, Indigo kera decora, Indigofera pseudotinctoria, Indigofera nigrescens gibi bazı türler, indigo (çivit) adı verilen bir boyarmaddenin kaynağıdır. Bu bitkilerin üretimi ve boyarmaddenin çıkarılması, indigonun bileşimsel (sentetik) olarak üretildiği 20. yüzyıl başlarına değin Hindistan sanayisinde önemli yer tutuyordu.

Çok eskiden beri Asya, Mısır, Yunanistan, Roma, İngiltere ve Peru'da kullanılan bu boyarmadde bitkide bulunan indi kan glikozitinin hidrolizi sonucu açığa çıkan ürünün (indoksil) yükseltgenmesiyle elde edilir. indigo'nun kimyasal yapısını ilk kez 1883'te Adolf Von Baeyer açıklamıştır.

1890'ların sonuna doğru bireşimsel olarak üretilmeye başlanan bu bileşik günümüzde de benzer yöntemle hazırlanmaktadır. Bu yöntemin esası sudkostik ve sodyum amit karışımında sodyum fenilglisinat eritilerek indoksil bireşimlenmesine dayanır. Çeşitli kimyasal tepkimelerle başka benzer bileşiklere çevrilebilen indigonun sanayideki uygulamalar açısından en önemli tepkimesi, löykoindigoya indirmesidir; suda çözünebilen bu sarı renkli bileşik dokumaya uygulandıktan sonra yükseltgenerek indigoya döner ve dokumayı (ürünü) maviye boyar. Çivit ağacı bütün diğer türleri gibi azot bağlayıcı, ekolojik bitkilerdir.

İndigofera hirsuta (Çivit ağacı) da bu özelliklerinden dolayı çiftçiler tarafından tarımsal bölgelerde kullanılmış ve sanayide ise indican denen (1 H-indol-3-yl-p-O-glucopyranoside) metabolik bir ya ürün olarak tekstil sanayinde boyarmadde olarak değerlendirilmiştir. indican, metabolik bir yan ürün olarak memeli hayvanların idrarında da bulunur.

Sanayide özellikle bitki hormonu (indolasetik asit) üretiminde parfüm sanayinde kullanılan, indol (C8H7N) yasemin ve portakal çiçeği gibi bazı çiçeklerin uçucu yağlarında ve vücut idrarında bulunan heterosiklik organik bileşik olarak çeşitli bitkilerde de indol alkaloitleri (psilosin, psilosibin, rezerpin ve striknin) olarak bulunur. idol, seyreltik çözeltileri hoş kokulu olan renksiz bir katıdır.